[2026] Email Là Gì? Tổng Hợp Toàn Bộ Kiến Thức [A-Z] Về Email

Email là thư điện tử – một trong những phương tiện trao đổi thông tin phổ biến nhất trong thời đại 4.0. Phương tiện này đáp ứng được mọi yêu cầu về tốc độ, lưu trữ và tính ổn định, giúp người dùng dễ dàng trao đổi thông tin một cách nhanh chóng, tiện lợi và hiệu quả. Người dùng có thể gửi hoặc nhận mail vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày. Hệ thống thư điện tử sẽ tự động lưu trữ và hỗ trợ chuyển tiếp nếu có yêu cầu. Bài chia sẻ dưới đây của Vinahost sẽ giúp các bạn hiểu rõ hơn về email là gì và những vấn đề có liên quan.

1. Thông tin về Email

Định nghĩa Email là gì?

Email (viết tắt của cụm Electronic Mail) có nghĩa là thư điện tử. Đây là phương tiện giúp chúng ta trao đổi thông tin thuận tiện trên không gian mạng giữa các thiết bị thông minh như Laptop, PC, Smartphone.

Đến thời điểm năm 2026, email không đơn thuần là dịch vụ gửi thư thông thường nữa, có thể ví dịch vụ thư điện tử hiện nay như là một quyển “Passport số”. Vì nó cho phép người dùng đăng nhập hầu hết tất cả các ứng dụng hay trình duyệt có trên internet. Thậm chí người dùng Việt Nam khi định danh cá nhân (VNeID) cũng cần cung cấp email như một thông tin bắt buộc.

Địa chỉ email là gì?

Địa chỉ email là tên hiển thị thư điện tử của bạn, bao gồm hai thành phần: tên người dùng và tên miền.

• Tên người dùng là tên mà bạn sử dụng để nhận mail.
• Tên miền là tên của công ty hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ email cho bạn. Phần này thường bắt đầu sau từ @

Ví dụ địa chỉ email hỗ trợ của VinaHost: support@vinahost.vn

Tương tự như mỗi căn nhà đều có địa chỉ thì email của mỗi người cũng được sở hữu địa chỉ riêng. Tuy nhiên, có một điểm khác biệt là người dùng có thể đặt địa chỉ mail theo ý muốn. Chỉ cần địa chỉ này chưa bị trùng với những người dùng khác trên thế giới.

Nội dung của email

Cấu trúc nội dung của một bức thư điện tử gồm:

• To – địa chỉ người nhận.
• From – địa chỉ người gửi: Trong trường hợp bạn đang trả lời tin nhắn, trường From và To sẽ được hệ thống điền vào. Nếu bạn đang viết nội dung một bức email mới, thì bạn chỉ cần điền vào ô địa chỉ mail người nhận ở trường From. Bạn có thể nhập thủ công với đầy đủ cấu trúc như vừa nêu hoặc click vào địa chỉ mail đã có sẵn ở trong danh sách email
• Subject – tiêu đề email.
• Nội dung email: Ngoài nội dung, các bạn có thể đính kèm thêm các tập tin như hình ảnh, video, âm thanh và tài liệu văn phòng (Microsoft Word, Microsoft Excel,…).

• Ngoài những thành phần chính ở trên, email còn có khoảng trống phía dưới để các bạn bổ sung thông tin chữ ký. Ở đó, các bạn có thể thêm thông tin về văn phòng mà bạn đang làm việc hoặc thông tin cá nhân.

2. Hệ thống Email hoạt động như thế nào?

Để dễ hình dung, hãy thử tưởng tượng hệ thống Email Server như một hệ thống bưu điện công nghệ cao với các đặc tính sau:

• Chuyển phát hỏa tốc: Thay vì mất vài ngày, hệ thống SMTP và MX phối hợp để “dịch chuyển” lá thư của bạn đến tay người nhận gần như tức thì, bất kể khoảng cách địa lý.
• Lưu trữ linh hoạt (POP vs IMAP):
  • POP giống như Ngăn kéo bàn: Bạn lấy thư từ bưu điện về cất vào ngăn kéo tại nhà. Bạn chỉ có thể đọc nó khi ngồi tại bàn làm việc đó.
  • IMAP giống như Điện thoại thông minh (Cloud): Lá thư luôn nằm trong túi áo của bạn. Bạn có thể mở ra xem ở bất cứ đâu, trên bất kỳ thiết bị nào, vì mọi thay đổi đều được cập nhật đồng bộ.
• Phân loại rác tự động (Spam Filter): Khác với bưu điện truyền thống, bưu điện thông minh này có một “màng lọc” siêu cấp. Trước khi thư vào hộp thư của bạn, nó tự động nhận diện và vứt bỏ thư quảng cáo, lừa đảo hoặc thư rác vào thùng rác riêng.

3. Các tính năng của email

• Trao đổi thông tin cách nhanh chóng: Email chỉ mất vài giây ngắn ngủi để đến được người nhận. Họ không phải chờ đợi vài tuần như với thư truyền thống.
• Đăng nhập dịch vụ: Tài khoản email cho phép đăng ký và đăng nhập nhiều dịch vụ internet khác nhau như Facebook, Youtube, Banking…
• Tiết kiệm chi phí sử dụng: Khi gửi một bức thư truyền thống, bạn sẽ phải mua tem, bì thư và thậm chí phải mang lá thư đến bưu điện để gửi. Nhưng với thư điện tử, bạn sẽ không phải tốn bất cứ khoản phí nào. Bạn chỉ cần soạn thảo nội dung và bấm nút gửi.
• Có thể chứa nhiều loại thông tin khác nhau: Đính kèm nhiều dạng tập tin khác nhau (hình ảnh, video, tập tin dạng âm thanh).
• Có tính bảo mật cao: Ngày nay, ngoài mật khẩu đăng nhập, các nhà cung cấp dịch vụ thư điện tử như Google hay Microsoft 365 còn nâng cấp các hình thức bảo mật email người dùng. Do đó, chuyện xâm nhập hoặc tấn công vào hòm thư điện tử ngày càng khó.
• Xu hướng trong thời kỳ AI – là một node trong quá trình xử lý tự động: Với các giao thức mở, email tạo điều kiện kết nối với nhiều hệ thống xử lý tự động mà không cần nhiều thao tác phức tạp. Ví dụ: Nền tảng N8N cho phép tích hợp Gmail như một node xử lý thông qua kết nối bằng API.

4. Các loại email được sử dụng phổ biến hiện nay

Hiện nay, các bạn sẽ gặp 3 loại email phổ biến và được sử dụng rộng rãi nhất. Đó là email cá nhân, email doanh nghiệp và email marketing.

Email cá nhân

Email cá nhân là tài khoản mail dành cho từng cá nhân. Đuôi mail thường là dạng tên miền của nhà cung cấp dịch vụ như Gmail, Yahoo mail,…Trong công việc và kinh doanh, nếu các bạn sử dụng mail cá nhân để làm việc thì tất cả dữ liệu thông tin của công ty sẽ nằm trên hộp thư này và rủi ro rò rỉ thông tin có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Email cá nhân thường có dạng: tennguoidung@gmail.com

Email doanh nghiệp

Email doanh nghiệp là các tài khoản thường có đuôi mail gắn liền với tên miền doanh nghiệp. Công ty phải mua tên miền riêng để cấp cho các nhân viên dùng trong nội bộ và liên lạc với các khách hàng lẫn đối tác. Nếu nhân viên nghỉ việc, thì công ty vẫn có thể thu hồi email của bạn đó. Các thông tin dữ liệu cũng vẫn còn nguyên vẹn và lưu trữ trong phạm vi an toàn.

Email marketing

Email marketing là hình thức tiếp thị, là một công cụ marketing với mục đích tiếp cận và quảng bá sản phẩm, dịch vụ. Email marketing có thể dùng cho các chiến dịch quảng bá sản phẩm, chăm sóc khách hàng và quảng bá thương hiệu.

5. Các dịch vụ email miễn phí phổ biến hiện nay

Lựa chọn và sở hữu một tài khoản mail miễn phí rất đơn giản. Thông qua các nhà cung cấp dịch vụ thư điện tử, bạn có thể tạo email dễ dàng. Các nhà cung cấp dịch vụ email miễn phí phổ biến hiện nay là:

Gmail

Gmail là dịch vụ thư điện tử miễn phí phổ biến trên toàn thế giới, được cung cấp bởi ông lớn công nghệ Google. Gmail ra đời nhằm phục vụ nhu cầu trao đổi thông tin giữa các cá nhân và doanh nghiệp. Gmail có nhiều tính năng hữu ích như đính kèm tập tin đa phương tiện, xác minh tài khoản bằng 2 lớp, hoàn tác gửi thư và các công cụ tiện lợi cho dân công sở như Google Calendar, Google Keep, Google Task,… Điều này mang đến đa dạng trải nghiệm cho người dùng.

Outlook

Microsoft là nhà cung cấp dịch vụ Outlook email có nhiều tính năng và tiện ích dành cho dân văn phòng như phục hồi mail, xác thực 2 yếu tố,…Outlook ngày nay đã trở thành công cụ hữu ích trong các doanh nghiệp và sở hữu lượng lớn người dùng trên toàn cầu.

iCloud Mail

Apple là nhà cung cấp dịch vụ email miễn phí iCloud Mail. Ngoài các tính năng cơ bản như gửi mail, lọc mail rác, đính kèm tập tin thì iCloud Mail còn có tính năng lưu trữ dữ liệu trên nền tảng điện toán đám mây. Ngoài ra, tính bảo mật cũng được đảm bảo.

6. Một số thuật ngữ được sử dụng nhiều trong email

Dưới đây là một số thuật ngữ được sử dụng rộng rãi có liên quan đến email.

CC

CC (carbon copy) cho phép người dùng gửi cùng lúc một email đến nhiều địa chỉ mail khác. Địa chỉ mail của tất cả người nhận đều hiển thị công khai.

BCC

BCC (blind carbon copy) trong email cũng có tính năng tương tự như CC. Tuy nhiên, tất cả địa chỉ mail trong ô này sẽ ẩn danh. Những người nhận mail sẽ không biết địa chỉ mail của nhau.

Spam mail

Spam email (còn gọi là thư rác) là các bức email vô ích và thường chứa các thông tin quảng cáo tràn lan. Chất lượng của các bức email này thường khá thấp. Nghiêm trọng hơn là, một số spam mail có khuynh hướng lừa đảo nạn nhân cung cấp các thông tin cá nhân hoặc chứa đường dẫn có mã độc gây nguy hại đến thiết bị điện tử của người dùng.

Subject

Subject là tiêu đề hoặc chủ đề của mail, chứa một số từ mô tả khái quát về nội dung chính bên trong mail. Người nhận thường đọc ô chủ đề để nắm thông tin chính của mail trước khi mở đọc toàn bộ nội dung.

Resend email

Resend email là gửi email lại một lần nữa. Trong quá trình gửi mail, bạn có thể sẽ gặp phải trường hợp đường truyền Internet bị tắc nghẽn. Hoặc do người nhận đã bị lạc mất hoặc vô tình xóa mail của bạn nên họ yêu cầu bạn gửi lại mail đó.

Push mail

Push mail hoạt động bằng cách sử dụng một dịch vụ thứ 3. Dịch vụ này sẽ kết nối với máy chủ email của người dùng và theo dõi các thư mới. Khi có mail mới đến, dịch vụ push mail sẽ gửi thông báo đến thiết bị của người dùng.

Btw

BTW là viết tắt của cụm từ By the Way, thường được đặt ở cuối bức email để các bạn có thể hỏi thêm thông tin nào đó.

Re

Reply là chức năng trả lời mail mà không cần phải soạn thảo một mail mới.

FYI

FYI là For Your Information, có nghĩa là người nhận mail cần phải chú ý vào thông tin nào đó. FIY thường được dùng ở đầu nội dung một bức email nhằm nhấn mạnh người nhận nên đọc các thông tin mà họ đang cần.

Fwd

FWD là viết tắt của cụm từ Forward trong tiếng Anh, có nghĩa là chuyển tiếp. Forward trong email là hình thức chuyển tiếp mail đến cho một người nhận nào khác.

Snoozed

Snoozed được dùng để mô tả những email mà người dùng không muốn chúng xuất hiện ở phần hộp thư đến. Tuy nhiên, họ cũng chưa muốn xóa các mail đó nên di chuyển mail đến tính năng Snoozed.

Scheduled

Scheduled là chức năng lên lịch sẵn, sẽ được gửi vào một khoảng thời gian nhất định. Tránh tình trạng gửi mail đến cho ai đó sai thời điểm.

7. Một số rủi ro có thể gặp khi sử dụng mail

• Dễ bị làm phiền (từ các mail quảng cáo, spam hoặc thư rác): Chúng ta thường bị các tin nhắn spam hoặc thư rác làm phiền. Thậm chí, các bạn cũng có nguy cơ bỏ lỡ các mail quan trọng do thư rác tràn ngập hòm thư.
• Lưu trữ dung lượng bị giới hạn: Nếu dùng miễn phí, bạn không thể nhận được mail có dung lượng quá lớn và hộp thư cũng bị giới hạn dung lượng. Bạn phải trả phí cho nhà cung cấp dịch vụ nếu muốn nâng cấp cấu hình của mình.
• Dễ gửi sai người nhận: Đôi khi, các bạn dễ mắc sai lầm là gửi sai địa chỉ người nhận mail. Điều này càng dễ xảy ra khi địa chỉ mail gần giống nhau. Vì chỉ cần nhập sai một ký tự hoặc một con số thì thư điện tử sẽ đến sai người nhận.
• Dễ bị dính virus hoặc mã độc nếu thiếu kiến thức: Nhiều mail có thể chứa các tập tin mã độc hoặc virus. Do đó, các bạn nên cẩn trọng khi mở thư điện tử từ những người xa lạ (yêu cầu bạn tải xuống tập tin đính kèm hoặc click vào đường dẫn nào đó).

8. Làm sao để cảnh giác với rủi ro bảo mật khi dùng email?

Theo thống kê từ VinaHost, trong quá trình triển khai dịch vụ email cho hơn 500 khách hàng khác nhau, chúng tôi ghi nhận 78% các vụ tấn công mạng đều bắt đầu từ Phishing email. Năm 2025-2026 đánh dấu sự xuất hiện của các phương thức tấn công tinh vi hơn như Deepfake voice mail và CEO fraud – những mối đe dọa mới đòi hỏi người dùng phải nâng cao cảnh giác hơn bao giờ hết.

Ví dụ thực tế từ VinaHost: Trong tháng 01/2025, một khách hàng doanh nghiệp của chúng tôi suýt chuyển 800 triệu đồng cho tin tặc sau khi nhận được email từ địa chỉ giống hệt CEO kèm theo voice mail yêu cầu thanh toán khẩn. Giọng nói trong file âm thanh giống 95% giọng CEO thật. Rất may, nhân viên kế toán đã gọi điện xác nhận và phát hiện đây là chiêu trò lừa đảo.

Nâng cao cảnh giác:

• Xác thực đa kênh: Luôn gọi điện xác nhận với người gửi qua số điện thoại đã lưu sẵn
• Kiểm tra địa chỉ email: Xem kỹ domain, chú ý các ký tự tương tự (l và 1, o và 0)
• Tuân thủ quy trình: Không bỏ qua quy trình phê duyệt dù lý do có khẩn cấp đến đâu
• Đào tạo nhân viên: Tổ chức training định kỳ về nhận diện email lừa đảo

Check Email Header để Phát Hiện Email Giả Mạo

Hướng dẫn thực hiện:

Trên Gmail:

1. Mở email cần kiểm tra
2. Click vào biểu tượng 3 chấm ở góc phải
3. Chọn “Show original” (Hiển thị bản gốc)
4. Email header sẽ hiển thị trong tab mới

Trên Outlook:

1. Mở email cần kiểm tra
2. Click vào File → Properties
3. Email header xuất hiện trong phần “Internet headers”

Trên Webmail VinaHost:

1. Đăng nhập vào webmail
2. Mở email → Click “More” → “View Source”
3. Header đầy đủ sẽ hiển thị

Các thông tin quan trọng trong Email Header cần kiểm tra

1. Return-Path và From:

Return-Path: <spammer@fakevina.com>
From: "VinaHost Support" <support@vinahost.vn>

2. Received:

Received: from mail.suspicious-server.ru ([192.168.1.1])
 by mx.vinahost.vn with ESMTP

3. SPF, DKIM, DMARC:

Authentication-Results: mx.google.com;
 spf=pass (google.com: domain of sender@vinahost.vn)
 dkim=pass header.i=@vinahost.vn
 dmarc=pass (p=REJECT sp=REJECT dis=NONE)

4. X-Originating-IP:

X-Originating-IP: [115.78.xxx.xxx]

Công cụ phân tích Email Header miễn phí

Bật xác thực hai lớp (2FA)

Two-Factor Authentication (2FA) là lớp bảo mật thứ hai yêu cầu xác thực bổ sung ngoài mật khẩu, thường là mã OTP từ điện thoại hoặc ứng dụng authenticator.

Nâng cấp lên Passkey

Passkey là công nghệ xác thực mới sử dụng sinh trắc học (vân tay, khuôn mặt) hoặc PIN thiết bị, loại bỏ hoàn toàn mật khẩu truyền thống. Đây là bước tiến hóa tiếp theo của bảo mật, được Google, Apple và Microsoft đồng loạt triển khai từ năm 2024.

Kiểm tra mật khẩu email có bị rò rỉ không

Mỗi năm, hàng tỷ tài khoản bị đánh cắp và xuất hiện trên dark web. Việc kiểm tra định kỳ giúp bạn biết liệu thông tin của mình đã bị lộ hay chưa.

Công cụ kiểm tra mật khẩu bị leak uy tín: Have I Been Pwned (HIBP)

9. Hướng dẫn cách tạo tài khoản email miễn phí

Trên máy tính

Nếu sử dụng máy tính thì bạn thực hiện theo các bước sau

• Bước 1: Truy cập đường link google.com/intl/vi/account/about/. Nhấn vào “Tạo tài khoản”

• Bước 2: Nhập Họ tên của bạn và chọn “Tiếp theo”

• Bước 3: Hệ thống sẽ đưa bạn đến trang xác minh thông tin cá nhân và địa chỉ email khôi phục theo hướng dẫn. Nhập đầy đủ và chọn “Tiếp theo”

• Bước 4: Chọn địa chỉ email của bạn, hệ thống sẽ cảnh báo nếu địa chỉ bị trùng lặp. Nhấn “Tiếp theo”

• Bước 5: Nhập số điện thoại, sau đó nhận mã xác minh vào ô trống.
• Bước 7: Click “Tôi đồng ý” để hoàn thành quá trình đăng ký

Trên điện thoại

Bạn chỉ cần thực hiện theo các bước sau đây.

• Bước 1: Đăng ký ở đường link google.com/intl/vi/account/about/
• Bước 2: Click chọn “Thêm tài khoản vào thiết bị” ở giao diện trên điện thoại
• Bước 3: Chọn Tạo tài khoản > Tiếp theo > Cho bản thân tôi và click “Tiếp theo” nếu bạn muốn tạo tài khoản mail cá nhân
• Bước 4: Điền thông tin họ và tên. Kế tiếp, bạn click “Tiếp theo”
• Bước 5: Điền tên người dùng và click “Tiếp theo”
• Bước 7: Tạo mật khẩu cho tài khoản của bạn và click “Tiếp theo”
• Bước 8: Bạn có thể điền số điện thoại hoặc bỏ qua. Click “Tôi đồng ý” để tiếp tục
• Bước 9: Click “Tôi đồng ý” khi bạn chấp nhận các điều khoản của nhà cung cấp dịch vụ email. Quá trình đăng ký đã hoàn thành

10. Sự khác nhau giữa email miễn phí và email trả phí

Các nhà cung cấp dịch vụ email hiện nay đều có 2 phương án: bản miễn phí và bản có trả phí. Tùy theo nhu cầu sử dụng của cá nhân hoặc đơn vị tổ chức mà có lựa chọn phù hợp. Sự khác nhau giữa mail miễn phí và có trả phí cụ thể như sau.

11. Những mẹo quản lý và sử dụng email hiệu quả

Kiểm tra email trước khi gửi

Để tạo sự chuyên nghiệp khi gửi mail và không khiến người nhận bối rối vì nhận mail vô ích, bạn nên kiểm tra mail kỹ lưỡng trước khi gửi cho họ. Địa chỉ người nhận đã đúng chưa? Ô tiêu đề mail có đang bị trống không? Nội dung mail có tính súc tích và ngắn gọn chưa? Mail có cần phải đính kèm tập tin liên quan không?

Nên thường xuyên kiểm tra hộp spam mail

Các mail quảng cáo thường sẽ được chuyển vào mục spam. Tuy nhiên, một số mail không phải là mail quảng cáo nhưng được gửi từ người lạ thì cũng sẽ tự động chuyển vào mục spam. Do đó, bạn nên thường xuyên vào mục này để kiểm tra xem có bỏ sót email nào hay không.

Thường xuyên dọn dẹp mục thư rác

Loại bỏ nhiều thư rác sẽ giúp hộp thư điện tử của bạn rộng rãi hơn. Không gian lưu trữ sẽ thông thoáng hơn. Điều này cũng giúp cho hộp thư gọn gàng và chuyên nghiệp.

Cẩn trọng với các đường dẫn và các tập tin đính kèm lạ

Để bảo vệ máy tính của mình khỏi các mối đe dọa này, bạn nên cẩn trọng với các đường dẫn và các tập tin đính kèm lạ trong mail. Dưới đây là một số lưu ý giúp bạn bảo vệ mình:

• Không bao giờ mở các tập tin đính kèm từ những người mà bạn không quen biết.
• Nếu bạn không chắc chắn về tính an toàn của một đường dẫn, đừng nhấp vào nó.
• Sử dụng phần mềm chống vi-rút và phần mềm chống phần mềm gián điệp được cập nhật thường xuyên.

Sắp xếp các email trong hộp thư đến theo màu sắc và tag

Thao tác này sẽ giúp các bạn tiết kiệm thời gian khi phải tìm kiếm các mail cũ và tránh tình trạng bỏ lỡ mail quan trọng. Nếu cẩn thận hơn, thì các bạn nên tạo các tag riêng biệt cho mỗi loại và mục đích email.