[2024] FTP là gì | Tổng hợp kiến thức [A – Z] về giao thức FTP

FTP là gì? Đối với nhiều người thì thuật ngữ này có vẻ xa lạ, nhưng nó FTP lại là thuật ngữ quen thuộc trong lĩnh vực website. FTP được biết đến là 1 giao thức được sử dụng trong việc quản lý tập tin trên server. Bên cạnh đó, FTP còn nhiều khả năng hỗ trợ khác, hãy cùng Vinahost đi tìm hiểu trong bài viết này nhé.

FTP là gì
Giao thức FTP là gì?

1. FTP là gì?

Giao thức FTP là gì? FTP viết tắt của từ gì? Đây là 2 vấn đề thường được đặt ra khi nhắc đến FTP. Thuật ngữ này là tên viết tắt của File Transfer Protocol được định nghĩa là một giao thức máy tính với chức năng truyền tải tập tin và dữ liệu giữa các thiết bị với nhau thông qua TCP hoặc mạng Internet. Nhờ vào giao thức này, người sử dụng có thể dễ dàng truyền tải các tập tin như hình ảnh, văn bản, nhạc, video và các dữ liệu khác giữa máy tính cá nhân của họ và máy chủ đặt ở một nơi khác.

FTP cũng hỗ trợ truyền tải dữ liệu web lên máy chủ web, ngay cả khi máy chủ đặt ở một khoảng cách xa, giúp quá trình quản lý và cập nhật nội dung trên trang web trở nên thuận tiện và hiệu quả.

FTP là gì
FTP viết tắt của từ gì? | FTP là gì?

2. Giao thức FTP được dùng để làm gì?

FTP là một giao thức được rất nhiều tổ chức và doanh nghiệp sử dụng trong hoạt động kinh doanh của họ. Nó mang đến nhiều hỗ trợ cho việc tương tác và chia sẻ dữ liệu giữa các đối tác và nhân viên.

Cụ thể, có bốn ứng dụng phổ biến của FTP đã được xác định sau quá trình phân tích:

  • Hỗ trợ nhân viên trong doanh nghiệp: Các nhân viên được giúp đỡ để hiểu rõ về FTP và có thể chia sẻ dữ liệu qua lại giữa các máy tính ở các chi nhánh văn phòng hoặc các địa điểm khác nhau.
  • Trao đổi dữ liệu an toàn: FTP đảm bảo quá trình trao đổi dữ liệu diễn ra một cách an toàn, ngay cả khi chia sẻ dữ liệu với đồng nghiệp hoặc đối tác nước ngoài.
  • Khôi phục dữ liệu sau thảm họa: Đội ngũ IT thường sử dụng FTP để chuyển dữ liệu gốc đến trung tâm khôi phục dữ liệu sau khi xảy ra thảm họa (DR – Disaster Recovery).
  • Quản trị web và chuyển đổi trang con:  FTP hỗ trợ nhân viên quản trị web chuyển đổi các trang con và gửi các tập tin ứng dụng cũng như media đến máy chủ website của doanh nghiệp.

Nói chung, FTP được sử dụng với mục đích đa dạng trong nhiều lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp và nó trở nên cần thiết tại các thời điểm nhất định để hỗ trợ các hoạt động kinh doanh hiệu quả.

FTP là gì
FPT là gì? | Máy chủ FTP là gì?

3. Ưu điểm và nhược điểm của giao thức FTP là gì

3.1. Ưu điểm của giao thức FTP là gì

Truyền nhiều tin cùng một lúc: FTP cho phép truyền đồng thời nhiều tệp tin, giúp tiết kiệm thời gian và tăng hiệu suất trong quá trình chuyển dữ liệu.

Khả năng chuyển tệp tin khi mất kết nối: Trường hợp mất kết nối khi truyền tệp tin, FTP cho phép tiếp tục quá trình truyền từ nơi đã bị gián đoạn mà không cần phải bắt đầu lại từ đầu.

Tự động chuyển tập tin bằng các Script: FTP hỗ trợ tích hợp các tập lệnh và kịch bản (script) tự động chuyển tệp tin, giúp tự động hóa quy trình và giảm sự can thiệp của người dùng.

Quản lý khung chờ và lên lịch truyền: FTP cho phép thêm dữ liệu vào hàng đợi chờ và lên lịch truyền tệp tin, giúp quản lý và sắp xếp việc truyền tải một cách hiệu quả.

Khả năng đồng bộ hóa tệp tin: FTP hỗ trợ đồng bộ hóa dữ liệu giữa máy tính cá nhân và máy chủ, đảm bảo dữ liệu luôn được cập nhật và đồng nhất trên các thiết bị.

3.2. Nhược điểm của giao thức FTP là gì

Khả năng bảo mật kém: FTP không cung cấp các biện pháp bảo mật cao như mã hóa dữ liệu, gửi mật khẩu theo phương thức bảo mật SSL/TLS, dẫn đến nguy cơ bị tấn công và thông tin bị đánh cắp.

Không phù hợp cho các tổ chức yêu cầu kết nối an toàn: Vì thiếu các tính năng bảo mật nâng cao, FTP không phù hợp cho các tổ chức hoặc doanh nghiệp yêu cầu mức độ bảo mật cao trong quá trình truyền dữ liệu.

Máy chủ có khả năng bị qua mặt: Trong môi trường truyền dữ liệu công cộng, các máy chủ FTP có thể bị qua mặt và dẫn đến việc gửi thông tin đến các cổng ngẫu nhiên, gây ra sự mất an toàn và không tin cậy.

FTP là gì
Máy chủ FTP là gì? | FTP client là gì?

4. Nguyên lý hoạt động của giao thức FTP 

Mô hình hoạt động của giao thức FTP được tạo nên từ việc truyền và nhận dữ liệu giữa máy Client và máy Server. Quá trình này được hỗ trợ bởi hai tiến trình TCP logic là Control Connection và Data Connection.

Control Connection: Tiến trình này cho phép thực hiện việc giám sát dữ liệu khi nó di chuyển qua và trong suốt quá trình trao đổi. Tuy nhiên, tiến trình này chỉ giám sát và điều khiển các thông tin điều khiển đi qua nó, chẳng hạn như các tập lệnh điều khiển quá trình truyền dữ liệu. Quá trình này sẽ duy trì trong suốt phiên làm việc diễn ra, đảm bảo sự ổn định và hiệu quả của việc truyền thông tin.

Data Connection: có nhiệm vụ thực hiện kết nối dữ liệu hai chiều giữa máy chủ và máy khách. Quá trình này chỉ kết thúc khi nhiệm vụ truyền dữ liệu hoàn tất. Kết nối này tự động được thiết lập khi có nhu cầu truyền dữ liệu và sẽ tự động ngắt khi quá trình truyền tải dữ liệu hoàn tất. Data Connection đảm bảo việc truyền tải dữ liệu giữa hai máy diễn ra một cách hiệu quả, đáng tin cậy và an toàn.

Trong quá trình hoạt động, giao thức FTP cho phép truyền và nhận nhiều tập tin cùng một lúc, chuyển tệp tin một cách tự động nếu mất kết nối, và cũng cho phép thêm dữ liệu vào khung chờ và lên lịch truyền. Mặc dù, giao thức FTP có những hạn chế về mặt bảo mật và không phù hợp cho các tổ chức đòi hỏi tạo cổng kết nối khi truyền dữ liệu.

Tóm lại, nguyên lý hoạt động của giao thức FTP cung cấp sự linh hoạt và tiện lợi trong việc truyền tải dữ liệu giữa máy Client và máy Server, mở ra những cơ hội hỗ trợ đáng kể trong hoạt động kinh doanh và trao đổi thông tin trong các tổ chức, doanh nghiệp.

FTP là gì
Giao thức FTP là gì? | Nguyên lý hoạt động của FTP

5. Tổng hợp phương thức truyền dữ liệu trong FTP

Dựa vào các phân tích trên, FTP là một giao thức máy tính được sử dụng để truyền dẫn dữ liệu qua mạng Internet và mạng TCP. Dữ liệu được lưu trữ dưới nhiều dạng khác nhau, bao gồm văn bản, hình ảnh, âm thanh, và video. Với từng loại dữ liệu này, cần áp dụng các phương thức truyền tải phù hợp.

Dưới đây là một số phương thức truyền tải cơ bản mà giao thức FTP hỗ trợ:

Block mode: Đây là phương thức truyền dữ liệu có tính chuẩn hơn. Các tập tin dữ liệu cần chuyển đi được phân chia thành nhiều phần nhỏ và đóng gói thành các FTP blocks. Mỗi block chứa thông tin về khối dữ liệu đang được gửi. Chia nhỏ tập tin giúp truyền tải nhanh chóng, an toàn và đáng tin cậy.

Stream mode: Phương thức này dựa vào tính tin cậy của giao thức TCP trong việc truyền dữ liệu. Phương thức Stream Mode là cơ chế truyền dữ liệu dạng header đơn giản, vẫn đảm bảo hiệu quả và tin cậy. Quá trình truyền tải dữ liệu theo Stream mode bắt đầu khi kết nối được thiết lập và kết thúc khi kết nối bị ngắt.

Compressed mode: Đây là phương thức truyền sử dụng kỹ thuật nén dữ liệu đơn giản là “run-length encoding”. Với thuật toán này, cần lọc các đoạn dữ liệu bị lặp và loại bỏ để giảm chiều dài của thông điệp trước khi gửi đi. Thay vì truyền tải theo cách thông thường, Compressed mode giúp nén các tập tin lớn trước khi chuyển đi, đơn giản hóa quá trình truyền tải. Phương thức Compressed mode là một trong ba phương thức truyền dữ liệu quan trọng của FTP. Thường được áp dụng khi tập tin cần chuyển đi hoặc tải về có dung lượng lớn.

Như vậy, với các phương thức truyền tải này, FTP cho phép trao đổi các loại dữ liệu khác nhau một cách hiệu quả và đáng tin cậy qua mạng.

FTP là gì
Máy chủ FTP là gì? | Dịch vụ FTP là gì?

Xem thêm: TLS là gì | Tổng hợp kiến thức về giao thức TLS mới

6. So sánh kết nối máy chủ FTP chủ động và thụ động

Kết nối máy chủ FTP chủ động và thụ động đều là hai cách để thiết lập kết nối giữa máy khách (client) và máy chủ (server) FTP. Dưới đây là sự so sánh giữa hai loại kết nối này:

Kết nối chủ động
(Active mode)

Kết nối thụ động
(Passive mode)

Cách thức hoạt động

Trong kết nối chủ động, khi máy khách kết nối đến máy chủ, máy khách sẽ thông báo về địa chỉ IP và cổng của nó thông qua yêu cầu PORT. Máy chủ sử dụng thông tin này để kết nối trực tiếp với máy khách và gửi dữ liệu.Trong kết nối thụ động, khi máy khách kết nối đến máy chủ, máy khách gửi yêu cầu PASV và máy chủ sẽ trả về địa chỉ IP và cổng để máy khách kết nối. Máy khách sẽ kết nối trực tiếp vào máy chủ để nhận dữ liệu.

Cổng nguồn

Máy khách sử dụng một cổng nguồn cụ thể để kết nối đến máy chủ.Máy khách sử dụng một cổng ngẫu nhiên từ khoảng cổng 1024 đến 65535 để kết nối đến máy chủ.

Bảo mật

Kết nối chủ động có thể gặp khó khăn về bảo mật vì máy khách phải mở cổng nguồn trên tường lửa để máy chủ kết nối.Kết nối thụ động thường an toàn hơn vì không yêu cầu mở cổng nguồn trên tường lửa.

Tóm lại, kết nối chủ động yêu cầu máy khách thông báo trực tiếp địa chỉ IP và cổng, trong khi kết nối thụ động yêu cầu máy chủ trả về địa chỉ IP và cổng cho máy khách. Kết nối thụ động thường được sử dụng khi máy khách nằm sau tường lửa hoặc NAT, trong khi kết nối chủ động thường được sử dụng khi máy khách không nằm trong mạng LAN riêng biệt.

Việc sử dụng kết nối chủ động hay thụ động phụ thuộc vào tình huống sử dụng và cấu hình hệ thống. Cả hai dạng kết nối này đều có thể được sử dụng để kết nối với máy chủ FTP và truyền dữ liệu.

7. Hướng dẫn xây dựng máy chủ FTP đơn giản, hiệu quả

Trong hiện tại, quá trình xây dựng máy chủ FTP trở nên đơn giản và tiết kiệm nguồn lực hơn rất nhiều. Thay vì phải đầu tư vào việc thiết lập phức tạp và sử dụng phòng server riêng, người dùng có thể tận dụng tích hợp sẵn trên các Router.

Các yêu cầu cho doanh nghiệp hoặc hộ gia đình hiện tại là chỉ cần sở hữu một thiết bị Router hỗ trợ FTP. Sau đó, đầu tư thêm một bộ nhớ ngoài như USB hoặc ổ cứng để lưu trữ dữ liệu. Dung lượng của bộ nhớ ngoài phù hợp với nhu cầu sử dụng của mỗi tổ chức hoặc cá nhân.

Quá trình thiết lập là khá đơn giản: bạn chỉ cần kết nối bộ nhớ ngoài với Router và cài đặt các thông số cần thiết theo hướng dẫn từ nhà sản xuất. Như vậy, bạn đã có máy chủ FTP sẵn sàng truyền và nhận dữ liệu một cách dễ dàng và hiệu quả.

Việc tích hợp sẵn tính năng FTP trên Router giúp đơn giản hóa việc xây dựng máy chủ FTP và giúp tiết kiệm thời gian và tài nguyên cho người dùng. Điều này đặc biệt hữu ích cho những doanh nghiệp hoặc gia đình không có nhu cầu lớn về lưu trữ dữ liệu và không muốn đầu tư vào phòng server riêng.

8. Top 4 phần mềm FTP hỗ trợ người dùng dễ dàng, tiết kiệm

Phần mềm FTP là một công cụ quan trọng và hữu ích giúp người dùng truyền tải dữ liệu qua giao thức FTP một cách đơn giản và hiệu quả. Dưới đây là một số phần mềm FTP hỗ trợ người dùng phổ biến:

8.1. Phần mềm FileZilla

FileZilla là một phần mềm FTP miễn phí và mã nguồn mở hỗ trợ nhiều hệ điều hành như Windows, macOS và Linux. Nó có giao diện đồ họa trực quan, cho phép người dùng kết nối và quản lý các máy chủ FTP dễ dàng. FileZilla hỗ trợ các giao thức truyền tải dữ liệu như FTP, SFTP và FTPS.

8.2. Phần mềm Transmit

Transmit là một phần mềm FTP trả phí, thiết kế dành cho hệ điều hành macOS. Nó cung cấp giao diện đẹp mắt và nhiều tính năng phong phú, hỗ trợ nhiều giao thức truyền tải dữ liệu như FTP, SFTP, FTPS và Amazon S3. Transmit đơn giản hóa quá trình truyền tải dữ liệu và bảo mật thông tin.

8.3. Phần mềm WinSCP

WinSCP là một phần mềm FTP miễn phí dành cho hệ điều hành Windows. Nó cung cấp giao diện đồ họa trực quan, hỗ trợ nhiều giao thức truyền tải dữ liệu như FTP, SFTP, SCP và WebDAV. WinSCP cung cấp các tính năng quản lý truy cập và bảo mật mã hóa SSL/TLS và khóa SSH.

8.4. Phần mềm WS_FTP

WS_FTP là một phần mềm FTP trả phí dành cho cả Windows và MacOS. Nó hỗ trợ đầy đủ các giao thức truyền tải dữ liệu như FTP, SFTP, FTPS, HTTP, HTTPS và SSH. WS_FTP cung cấp tính năng mã hóa SSL/TLS và hỗ trợ khóa SSH để bảo vệ an ninh dữ liệu khi truyền tải.

Các phần mềm FTP này đều có giao diện dễ sử dụng và cung cấp nhiều tính năng hữu ích như quản lý nhiều kết nối, kéo và thả tệp tin, quản lý truy cập và đồng bộ hóa dữ liệu. Tùy theo nhu cầu và hệ điều hành, người dùng có thể lựa chọn phần mềm FTP phù hợp để truyền tải dữ liệu một cách hiệu quả và an toàn.

Xem thêm: DHCP là gì? | Cập nhập kiến thức mới về giao thức DHCP

9. Một số loại giao thức FTP phổ biến hiện nay

9.1. Giao thức FTP Plain

FTP Plain (FTP đơn giản) là một giao thức truyền tải tệp tin thông qua mạng máy tính mà không có tính năng bảo mật và mã hóa dữ liệu. Dữ liệu được truyền tải qua kết nối TCP ở dạng văn bản, gồm tên người dùng, mật khẩu và các tệp tin. Do không có mã hóa, FTP Plain dễ bị tấn công bởi các hacker, gây nguy cơ cho dữ liệu bị nghe trộm hoặc đánh cắp.

9.2. Giao thức FTPS

FTPS (FTP Secure) là một biến thể của FTP đã được mã hóa bằng SSL hoặc TLS. FTPS đảm bảo tính bảo mật và an toàn cao khi truyền tải dữ liệu qua mạng. Dữ liệu được mã hóa trước khi truyền đi, đảm bảo rằng thông tin không bị đánh cắp hoặc nghe trộm trên mạng. FTPS hỗ trợ các phương thức mã hóa và chế độ bảo mật khác nhau, giúp người dùng bảo vệ thông tin cá nhân và dữ liệu.

9.3. Giao thức FTPES

FTPES (FTP Explicit SSL) để đảm báo tính bảo mật trong quá trình tuyền tải dữ liệu, giao thức này cũng sử dụng mã hóa SSL hoặc TLS. Khi kết nối đến máy chủ FTPES, người dùng phải thiết lập kết nối bảo mật trước khi truyền tải dữ liệu. FTPES không chỉ bảo vệ dữ liệu khỏi việc đánh cắp hoặc nghe trộm trên mạng mà còn hỗ trợ đăng nhập và xác thực thông tin người dùng.

Cả hai giao thức FTPS và FTPES đều cung cấp tính năng bảo mật cao hơn so với FTP Plain, là sự lựa chọn tốt khi cần truyền tải dữ liệu một cách an toàn qua mạng. Tuy nhiên, để sử dụng FTPES, cả máy chủ và máy tính của người dùng đều phải hỗ trợ SSL hoặc TLS

FTP là gì?
Giao thức FTP là gì? | TFTP là gì?

10. Một số lưu ý khi sử dụng giao thức FTP là gì

Khi sử dụng giao thức FTP, bạn cần lưu ý một số điểm quan trọng sau để đảm bảo tính bảo mật và hiệu quả trong việc quản lý và truyền tải dữ liệu:

Tài khoản truy cập: Cần ghi nhớ tên đăng nhập và mật khẩu để có thể truy cập vào hệ thống máy chủ FTP. Tùy theo vai trò của từng người dùng, các thao tác khác nhau sẽ được thực hiện.

Địa chỉ máy chủ: Lưu ý địa chỉ máy chủ FTP, có thể là tên miền hoặc địa chỉ IP. Thông thường, tên miền được ưa chuộng hơn vì dễ ghi nhớ.

Yếu tố an toàn: An toàn luôn được đặt lên hàng đầu trong quá trình quản trị và truyền tải dữ liệu. Đảm bảo cơ sở hạ tầng đủ lớn và chức năng để đảm bảo tính an toàn và hiệu suất truyền tải dữ liệu. Giải pháp tức thời cũng cần được sử dụng để khắc phục các sự cố bất ngờ như hỏng phần cứng, chập điện, hay các sự cố khác.

Cơ sở hạ tầng: Quyết định tính an toàn và hiệu suất truyền tải dữ liệu. Cần đảm bảo cơ sở hạ tầng đáp ứng đủ tiêu chí về độ lớn và chức năng. Duy trì hoạt động liên tục của file server trong suốt thời gian làm việc.

Sử dụng kết nối bảo mật: Khi có thể, hãy sử dụng các phiên bản bảo mật của FTP như FTPS hoặc SFTP. Các phiên bản này mã hóa dữ liệu trong quá trình truyền tải, giúp ngăn chặn hacker đánh cắp thông tin trên đường truyền.

Kiểm tra dữ liệu trước khi tải lên/tải xuống: Trước khi thực hiện các hoạt động tải lên hoặc tải xuống dữ liệu, hãy kiểm tra kỹ lưỡng các tệp tin để đảm bảo không có phần mềm độc hại hoặc tệp tin bất hợp pháp.

Đảm bảo sử dụng phần mềm FTP đáng tin cậy: Chọn các phần mềm FTP phổ biến và có uy tín, có lịch sử bảo mật tốt. Cập nhật phiên bản mới nhất của phần mềm để tránh các lỗ hổng bảo mật đã được vá lỗi.

Chịu trách nhiệm với dữ liệu của bạn: Khi sử dụng giao thức FTP để truyền tải dữ liệu, hãy luôn chịu trách nhiệm với dữ liệu của bạn và đảm bảo tuân thủ các quy tắc và quy định liên quan đến việc sử dụng và bảo mật dữ liệu.

Theo dõi và ghi nhật ký: Theo dõi các hoạt động trên máy chủ FTP bằng cách ghi nhật ký hoạt động. Điều này giúp bạn dễ dàng phát hiện và giải quyết các vấn đề bảo mật hoặc sự cố xảy ra trên hệ thống.

Sao lưu dữ liệu thường xuyên: Để đảm bảo an toàn dữ liệu, hãy thực hiện sao lưu thường xuyên của dữ liệu trên máy chủ FTP.

Bằng cách tuân thủ những lưu ý trên, bạn có thể sử dụng giao thức FTP một cách an toàn và hiệu quả trong việc quản lý và truyền tải dữ liệu.

FTP là gì
Tài khoản FTP là gì? | Dịch vụ FTP là gì?

11. Tổng kết

Hy vọng bài viết này đã giúp bạn hiểu rõ hơn FTP là gì và cách sử dụng giao thức FTP như thế nào, cũng như các phần mềm FTP phổ biến hiện nay. Chúng tôi mong rằng sẽ giúp ích cho các bạn trong việc vận dụng tốt hơn gio thức FTP trong thực tế để phục vụ cho nhu cầu của mình. Cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích liên quan tại đây. Liên hệ với Vinahost theo thông tin bên dưới.

Xem thêm:

HTTP, HTTPS là gì? Tại sao Website nên sử dụng HTTPS

WAF là gì | Kiến thức [A-Z] về Tường Lửa Ứng Dụng Web

Hosting Là Gì? Tổng hợp Các Loại Hosting Phổ Biến Hiện Nay

Đánh giá
5/5 - (1 bình chọn)
Đăng ký nhận tin

Để không bỏ sót bất kỳ tin tức hoặc chương trình khuyến mãi từ Vinahost

    Bài viết liên quan
    Bình luận
    Theo dõi
    Thông báo của
    guest
    0 Góp ý
    Phản hồi nội tuyến
    Xem tất cả bình luận
    Tổng lượt truy cập: lượt xem